Hormonal kontraseptiv həblər haqqında 7 sual

Hormonal kontraseptiv həblər dünyada ən geniş yayılmış hamiləlikdən qorunma üsullarından biridir, lakin onlar haqqında yanlış təsəvvürlər də az deyil. "Kökəldir?", "Sonsuzluğa səbəb olur?", "Bir həbi unutsam nə olacaq?" — bunlar qəbulda ən çox eşidilən narahatlıqlardır. Bu məqalədə hormonal həblərlə bağlı ən çox verilən 7 suala qısa və sübuta əsaslanan cavablar toplanıb.

Hormonal həblər necə işləyir

Hormonal kontraseptiv həblərin tərkibində qadın cinsi hormonlarının sintetik analoqları var. Onlar əsasən yumurtlamanı (ovulyasiyanı) dayandırır, əlavə olaraq uşaqlıq boynu seliyini qatılaşdırıb spermatozoidlərin keçməsini çətinləşdirir və uşaqlığın daxili qişasını nazildir. Həb hər gün təxminən eyni vaxtda qəbul edildikdə bu üç mexanizm birlikdə etibarlı qorunma yaradır.

Hormonal kontraseptiv həblər haqqında 7 sual

1. Hansı növ həblər var?

İki əsas qrup mövcuddur. Kombinə olunmuş həblər estrogen və progestin ehtiva edir. Yalnız progestin tərkibli həblər (mini-pill) estrogensizdir və süd verən analar, eləcə də estrogen qəbul edə bilməyən qadınlar üçün nəzərdə tutulur.

2. Həblər nə dərəcədə etibarlıdır?

Hər gün düzgün qəbul edildikdə hormonal həblər ən effektiv geri dönən üsullar sırasındadır. Praktikada etibarlılığı azaldan əsas səbəblər unudulan həblər, qusma, ishal və bəzi dərmanlarla qarşılıqlı təsirdir.

3. Həbi unutsam nə etməliyəm?

Kombinə olunmuş həbi bir dəfə unutmuşsunuzsa, xatırlayan kimi qəbul edin və qablaşmanı adi qaydada davam etdirin. İki və daha çox həb unudulubsa, sonuncu unudulan həbi dərhal içib növbəti 7 gün əlavə olaraq kondomdan istifadə edin. Mini-pill üçün gecikmə pəncərəsi daha dardır; preparatın təlimatına diqqətlə əməl edin.

4. Həblər kökəldir?

Müasir aşağı dozalı həblərin əhəmiyyətli çəki artımına səbəb olduğunu təsdiqləyən inandırıcı sübut yoxdur. İlk aylarda bəzi qadınlar su saxlanması hesabına yüngül şişkinlik hiss edə bilər; bu adətən keçicidir.

5. Hansı yan təsirlər ola bilər?

İlk 2–3 ayda ürəkbulanma, döşlərdə həssaslıq, baş ağrısı, əhval dəyişikliyi və aralıq ləkələnmə mümkündür. Bu əlamətlər çox vaxt organizm uyğunlaşdıqca azalır; davam edərsə, həkim başqa tərkibli preparat seçə bilər.

6. Həblər kimlərə uyğun deyil?

Kombinə olunmuş həblər 35 yaşdan yuxarı siqaret çəkən qadınlara, keçmişdə tromboz, insult və ya infarkt keçirmişlərə, auralı miqreni, nəzarətsiz hipertoniyası və ya döş xərçəngi olanlara məsləhət görülmür. Belə hallarda mini-pill və ya hormonsuz üsullar nəzərdən keçirilir.

7. Həbləri dayandırdıqdan sonra nə vaxt hamilə qalmaq olar?

Hormonal həblər sonsuzluğa səbəb olmur. Qəbul dayandırıldıqdan sonra yumurtlama adətən bir neçə həftə ərzində bərpa olunur və hamiləlik ilk tsikllərdən mümkündür.

Həb seçərkən və qəbul edərkən nəzərə alınmalı məqamlar

• Preparat yalnız həkim konsultasiyasından sonra seçilməlidir; qan təzyiqi ölçülür, risk amilləri qiymətləndirilir. Bu məsələlər kontrasepsiya konsultasiyası zamanı müzakirə olunur.
• Həbi hər gün eyni vaxtda qəbul etmək üçün telefonda xatırlatma qoyun.
• Qəbuldan sonra 2 saat ərzində qusma olarsa, həbi təkrar qəbul edin.
• Həblər cinsi yolla ötürülən infeksiyalardan qorumur.
• İllik ginekoloji müayinə və qan təzyiqi nəzarəti davam etdirilməlidir.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• Baldırda ağrı və şişkinlik, qəfil təngnəfəslik və ya döş qəfəsində ağrı yaranarsa — təcili.
• Qəfil güclü baş ağrısı, görmə pozğunluğu, nitq və ya hərəkət çətinliyi olarsa — təcili.
• Aralıq qanaxma 3 aydan sonra da davam edirsə.
• Dərinin və gözlərin saralması, sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrı hiss edirsinizsə.
• Hamiləlik şübhəsi yaranarsa.
• Yeni dərman təyin olunubsa və onun həblərlə uyğunluğu barədə şübhəniz varsa.

Tez-tez verilən suallar

Antibiotiklər həblərin təsirini azaldır?

Əksər antibiotiklər həblərin effektivliyinə təsir etmir. İstisna vərəm əleyhinə rifampisin və bəzi epilepsiya dərmanlarıdır; belə preparatlar qəbul edərkən əlavə qorunma lazımdır.

Həbləri fasiləsiz illərlə içmək olar?

Bəli, əks-göstəriş olmadıqda sağlam qadınlar həbləri uzun illər fasiləsiz qəbul edə bilər. "Organizmi dincəltmək" üçün fasilə verməyə tibbi əsas yoxdur; əksinə, fasilələr planlaşdırılmamış hamiləlik riskini artırır.

Həblərin kontrasepsiyadan başqa faydası var?

Hormonal həblər menstruasiyanı nizamlayır, ağrını və qanaxma miqdarını azaldır, aknenin yüngülləşməsinə kömək edə bilər. Bu səbəbdən bəzən müalicə məqsədilə də təyin olunur.