Ginekoloji ultrasəs: transvaginal və abdominal müayinə

Ginekoloji ultrasəs (USM) qadın sağlamlığında ən çox istifadə olunan görüntüləmə üsuludur: ağrısızdır, şüalanma yoxdur və nəticə dərhal görünür. Lakin "transvaginal" və "abdominal" sözləri çox vaxt çaşqınlıq yaradır – hansı daha yaxşıdır, nə üçün bəzən hər ikisi edilir? Bu məqalədə ginekoloji ultrasəsin iki əsas üsulunu, hazırlıq qaydalarını və müayinənin nəyi aşkarlaya bildiyini izah edirik.

Ginekoloji ultrasəs necə işləyir

Ultrasəs cihazı yüksək tezlikli səs dalğaları göndərir və orqanlardan əks olunan dalğaları ekranda görüntüyə çevirir. Rentgendən fərqli olaraq ionlaşdırıcı şüalanma yoxdur, buna görə də müayinə hamiləlikdə və istənilən sayda təkrarlana bilər. Ginekologiyada USM ilə uşaqlığın ölçüsü və forması, endometriumun (uşaqlığın daxili qişası) qalınlığı, yumurtalıqların strukturu və follikullar, kiçik çanaqda sərbəst maye və patoloji törəmələr qiymətləndirilir.

Transvaginal və abdominal üsul: fərq nədədir

Hər iki üsul eyni orqanlara baxır, lakin fərqli "pəncərədən". Həkim çox vaxt onları birləşdirir: əvvəlcə abdominal baxışla ümumi mənzərə alır, sonra transvaginal müayinə ilə detalları dəqiqləşdirir. Bu, çatışmazlıq deyil, standart yanaşmadır.

Transvaginal ultrasəs

Transvaginal müayinədə nazik, uzunsov sensor üzərinə steril qoruyucu örtük keçirilərək uşaqlıq yoluna daxil edilir. Sensor orqanlara çox yaxın yerləşdiyi üçün görüntü daha dəqiq olur: bir neçə millimetrlik kistalar, kiçik mioma düyünləri, endometrium poliplərinin şübhəsi və erkən hamiləlik məhz bu üsulla daha aydın görünür. Üstünlükləri:

Yüksək dəqiqlik, xüsusən artıq çəkili qadınlarda
Sidik kisəsini doldurmaq tələb olunmur
Follikulometriya və erkən hamiləliyin təsdiqi üçün əsas üsuldur

Müayinə ağrısızdır, lakin yüngül təzyiq hissi ola bilər. Cinsi həyatı olmayan qadınlarda transvaginal üsul tətbiq edilmir; bu halda abdominal və ya transrektal müayinə seçilir.

Abdominal ultrasəs

Abdominal (qarın üstündən) müayinədə sensor qarnın aşağı hissəsinə, gel çəkilmiş dəriyə qoyulur. Səs dalğalarının kiçik çanağa çatması üçün dolu sidik kisəsi "akustik pəncərə" rolunu oynayır, buna görə müayinədən təxminən bir saat əvvəl 2–3 stəkan su içmək və tualetə getməmək tövsiyə olunur. Bu üsul aşağıdakı hallarda üstünlük təşkil edir:

Cinsi həyatı olmayan qızlar və yeniyetmələr
Böyük ölçülü miomalar və ya kistalar – bütün törəməni bir kadrda görmək üçün
Hamiləliyin ikinci və üçüncü trimestrləri
Böyrəklər və qarın boşluğu orqanları ilə birgə ümumi baxış

Hansı gündə müayinəyə gəlmək lazımdır

Nəticənin düzgün şərh olunması üçün müayinə günü əhəmiyyətlidir, çünki endometrium və yumurtalıqlar siklin fazasına görə dəyişir:

Siklin 5–7-ci günləri (aybaşının bitməsindən dərhal sonra) – uşaqlığın, endometriumun və yumurtalıqların "baza" vəziyyətini qiymətləndirmək üçün optimal vaxt. Miomalar, kistalar və poliplər bu günlərdə daha aydın görünür.
Siklin 10–14-cü günləri – ovulyasiyanın izlənməsi üçün.
Siklin 20–24-cü günləri – endometriumun hamiləliyə hazırlığını və sarı cismi qiymətləndirmək üçün.

Təcili hallarda – kəskin ağrı, qanaxma, hamiləlik şübhəsi – siklin gününü gözləmədən müayinə aparılır. Hazırlığın qalan hissəsi sadədir: rahat geyim, əvvəlki USM nəticələrini özünüzlə gətirmək və son aybaşı tarixini bilmək. Müayinə xidmətlərimiz haqqında ətraflı məlumatı bu səhifədə tapa bilərsiniz.

Ultrasəs nəyi göstərir və nəyi göstərmir

USM aşağıdakı vəziyyətləri aşkarlamaqda yüksək dəqiqliyə malikdir: uşaqlıq mioması, yumurtalıq kistaları, endometriumun qalınlaşması, polikistoz görünüşlü yumurtalıqlar, uşaqlıqdaxili spiralın yeri, hamiləlik və onun yerləşməsi. Eyni zamanda ultrasəsin məhdudiyyətləri var: uşaqlıq borularının keçiriciliyi, uşaqlıq boynunun hüceyrə dəyişiklikləri və endometriozun kiçik ocaqları adi USM-də görünməyə bilər. Buna görə də ultrasəs nəticəsi həmişə şikayətlər, müayinə və laborator analizlərlə birlikdə qiymətləndirilir; tək bir USM cavabı diaqnoz deyil.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

Aybaşı siklinizin müddəti və ya qanaxmanın həcmi dəyişibsə
Qarnın aşağı hissəsində davamlı və ya təkrarlanan ağrı varsa
Hamiləlik testi müsbətdir və hamiləliyin yerini təsdiqləmək lazımdırsa
Hamiləlik planlaşdırırsınız və baza müayinədən keçməmisinizsə
Əvvəl aşkarlanmış kista və ya miomanın nəzarət müayinəsinin vaxtı çatıbsa
Son bir ildə heç bir ginekoloji müayinədən keçməmisinizsə

Tez-tez verilən suallar

Transvaginal ultrasəs bakirə qızlara edilirmi?

Xeyr. Cinsi həyatı olmayan qızlarda abdominal üsul, lazım gəldikdə isə transrektal müayinə tətbiq olunur. Bu barədə həkimə əvvəlcədən məlumat vermək kifayətdir.

Aybaşı zamanı ultrasəs etmək olarmı?

Təcili hallarda bəli. Planlı müayinə üçün isə aybaşının bitməsindən sonrakı ilk günlər daha məqsədəuyğundur, çünki qan endometriumun qiymətləndirilməsini çətinləşdirə bilər.

Ultrasəs hamiləlik üçün təhlükəsizdirmi?

Bəli. Diaqnostik ultrasəsdə ionlaşdırıcı şüalanma yoxdur və onillər boyu toplanan təcrübə ana və uşaq üçün zərərli təsir göstərməmişdir. Müayinə tibbi göstərişlə lazım olan sayda təkrarlana bilər.