Ginekoloqa nə vaxt müraciət etməli: ilk vizit bələdçisi

Bir çox qadın ginekoloqa yalnız "nəsə ağrıyanda" və ya hamilə olanda gedir. Halbuki ginekoloji xəstəliklərin böyük hissəsi illərlə şikayət vermədən inkişaf edir, erkən tapıldıqda isə sadə üsullarla müalicə olunur. Bu yazıda ginekoloq həkimə nə vaxt müraciət etməli olduğunuzu üç qrupda izah edirik: planlı profilaktik müayinə, planlı müraciət səbəbləri və təcili əlamətlər. Sonda ilk vizitə necə hazırlaşmağı və müayinənin necə keçdiyini addım-addım göstəririk.

Şikayət olmasa da: yaşa görə müayinə təqvimi

Profilaktik ginekoloji müayinə sağlam qadın üçün də vacibdir. Ümumi tövsiyələr belədir:

13–18 yaş. İlk vizit müayinəsiz, söhbət formasında ola bilər: menstrual tsikl, gigiyena, HPV peyvəndi haqqında məlumat. Güclü ağrılı və ya qeyri-müntəzəm aybaşı olduqda müayinə tələb olunur. Ətraflı: Yeniyetmələrdə ilk ginekoloji müayinə.
21 yaşdan və ya cinsi həyata başladıqdan sonra. İldə bir dəfə müayinə və ultrasəs; PAP-smear testi 1–3 ildə bir.
30–65 yaş. İllik müayinə, PAP-smear və HPV testi (həkimin təyinatına görə 3–5 ildə bir), 40 yaşdan sonra süd vəzilərinin müayinəsi və mammoqrafiya planı.
Menopauzadan sonra. Müayinə davam edir: aybaşı kəsilsə də, uşaqlıq və yumurtalıq xəstəlikləri bu yaşda daha tez-tez rast gəlinir.

İllik müayinənin nələri əhatə etdiyini ayrıca izah etmişik: İllik ginekoloji müayinə nəyə lazımdır.

Planlı müraciət tələb edən hallar

Bu hallar təcili deyil, amma gözləməyə də dəyməz. Yaxın həftələrdə qəbula yazılın, əgər:

hamiləlik planlaşdırırsınız: fol turşusu, analizlər və peyvəndlər əvvəlcədən planlanır;
aybaşı gecikib və hamiləlik ehtimalı var: Hamiləliyin ilk əlamətləri;
aybaşı qeyri-müntəzəmdir, çox ağrılı və ya çox güclüdür, 7 gündən uzun çəkir;
iki aybaşı arasında və ya cinsi əlaqədən sonra qanlı ifrazat olur;
ifrazatın rəngi, qoxusu və ya miqdarı dəyişib, qaşınma və yanma var;
cinsi əlaqə zamanı ağrı hiss edirsiniz;
kontrasepsiya üsulu seçmək və ya dəyişmək istəyirsiniz;
bir il ərzində (35 yaşdan sonra 6 ay) hamiləlik baş tutmur;
45 yaşdan sonra istilik basmaları, yuxu pozğunluğu, əhval dəyişikliyi başlayıb;
sidik saxlaya bilməmə, çanaqda ağırlıq hissi var;
son PAP-smear testinizdən 3 ildən çox keçib və ya nəticəsini xatırlamırsınız.

Təcili müraciət tələb edən əlamətlər

Aşağıdakı hallarda gözləmək olmaz: həmin gün həkimə və ya təcili yardıma müraciət edin.

Güclü, tampon və ya bezi saatda bir dəfədən tez dolduran qanaxma.
Qarnın aşağı hissəsində qəfil, kəskin ağrı, xüsusən hərarət, ürəkbulanma və ya huşun qaralması ilə birlikdə (uşaqlıqdankənar hamiləlik, kista burulması, yumurtalıq apopleksiyası istisna edilməlidir).
Hamiləlikdə istənilən miqdarda qanaxma, sulu ifrazat, güclü baş ağrısı, gözdə qaralma, əllərin və üzün şişməsi, 28-ci həftədən sonra uşağın hərəkətinin azalması: Hamiləlikdə qanaxma.
38°C-dən yüksək hərarətlə birlikdə çanaq ağrısı və pis qoxulu ifrazat.
Doğuşdan və ya əməliyyatdan sonra artan qanaxma, hərarət, tikişdə qızartı və irin.
Zorakılıq halları: tibbi yardım və sənədləşmə ilk 72 saatda ən effektivdir.

Təcili halda Dr. Günay Rzayevanın qəbuluna Əlaqə səhifəsindəki nömrə ilə zəng edə bilərsiniz; iş saatlarından kənar Biləsuvar Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının qəbul şöbəsinə müraciət edin.

İlk vizitə hazırlıq

İlk dəfə ginekoloqa gedən qadınların çoxu nədən həyəcanlanır: nə soruşulacaq, müayinə necə keçəcək, nəyi özümlə götürüm? Hazırlıq sadədir:

Vaxtı seçin. Təcili hal deyilsə, aybaşının bitməsindən sonrakı 5–10-cu günlər ən uyğundur: müayinə və ultrasəs daha informativ olur. Qanaxma şikayəti varsa, aybaşı günlərində də gəlmək olar.
Əvvəlki sənədləri götürün. Analiz nəticələri, ultrasəs protokolları, əməliyyat epikrizləri, qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısı.
Tarixləri yazın. Son aybaşının ilk günü, tsiklin uzunluğu, hamiləliklər və doğuşlar, keçirdiyiniz əməliyyatlar. Telefonda aybaşı təqvimi aparmaq çox kömək edir.
Suallarınızı qeyd edin. Qəbul zamanı unudulan suallar sonra narahat edir; əvvəlcədən yazılmış 3–5 sual kifayətdir.
Müayinədən 48 saat əvvəl cinsi əlaqədən, vaginal şam və duşdan çəkinin, adi gigiyena kifayətdir.
Rahat geyinin və gəlməzdən əvvəl sidik kisəsini boşaldın (ultrasəs abdominal aparılacaqsa, həkim əksini deyə bilər).

Müayinə necə keçir: addım-addım

Peşəkar ginekoloqun qəbulu söhbətlə başlayır və hər addım əvvəlcədən izah edilir.

Söhbət (anamnez). Şikayətlər, menstrual tarixçə, hamiləliklər, keçirilmiş xəstəliklər, ailə tarixçəsi, kontrasepsiya. Dürüst cavablar diaqnozun yarısıdır; həkim mühakimə etmir, kömək etmək üçün soruşur.
Ümumi baxış. Təzyiq, çəki, lazım gəldikdə süd vəzilərinin və qarının müayinəsi.
Ginekoloji müayinə. Kresloda güzgü ilə uşaqlıq boynuna baxış və əllə ikiəlli müayinə. Cinsi həyat olmayan qızlarda güzgü ilə müayinə aparılmır, qiymətləndirmə ultrasəs və xarici baxışla edilir.
Analizlərin götürülməsi. Göstəriş olduqda PAP-smear, mikroflora yaxması, infeksiya testləri eyni vizitdə götürülür.
Ultrasəs. Transvaginal (cinsi həyatı olan qadınlarda) və ya abdominal ultrasəs uşaqlıq, endometrium və yumurtalıqları qiymətləndirir. Ağrısızdır, 5–10 dəqiqə çəkir.
Nəticə və plan. Həkim gördüklərini izah edir, lazım gəldikdə analizlər, müalicə və təkrar müayinə vaxtı təyin edir.

Bütün vizit adətən 20–30 dəqiqə çəkir. Dr. Günay Rzayevanın qəbulunda müayinənin nələri əhatə etdiyini Ginekoloji müayinə və ultrasəs səhifəsində oxuya bilərsiniz.

Vizitdən sonra

Analiz nəticələri adətən 1–7 gün ərzində hazır olur; nəticəni həkimlə birlikdə şərh edin, internetdə axtarmaq çox vaxt lazımsız narahatlıq yaradır. Müalicə təyin olunubsa, onu yarımçıq saxlamayın: şikayət keçsə də, kurs sona qədər aparılmalıdır. Təkrar müayinə tarixini telefonunuzda qeyd edin və şikayət gözləniləndən tez artarsa, həkimə əvvəl müraciət edin.

Tez-tez verilən suallar

Heç bir şikayətim yoxdur, ginekoloqa getməyə ehtiyac varmı?

Bəli. Uşaqlıq boynu dəyişiklikləri, mioma, kista və bir çox infeksiya uzun müddət şikayətsiz keçir. İllik müayinə və PAP-smear bu halları müalicəsi asan olan mərhələdə tapmağa imkan verir.

Aybaşı günlərində ginekoloqa getmək olarmı?

Planlı müayinə üçün aybaşıdan sonrakı günlər daha uyğundur, çünki PAP-smear və ultrasəs daha dəqiq olur. Qanaxma və ya güclü ağrı şikayəti varsa, aybaşı günü gəlmək nəinki mümkündür, hətta məqsədəuyğundur.

Cinsi həyatım olmayıb, müayinə ağrılı olacaqmı?

Xeyr. Cinsi həyatı olmayan qızlarda güzgü ilə və transvaginal müayinə aparılmır; qiymətləndirmə xarici baxış, abdominal ultrasəs və lazım gəldikdə düz bağırsaq vasitəsilə yumşaq müayinə ilə edilir. Həkimə bu barədə əvvəlcədən deyin.

İlk vizitə kiminləsə getmək olarmı?

Əlbəttə. Yeniyetmələr valideynlə, böyüklər isə istədikləri yaxın adamla gələ bilər. Söhbət hissəsində yanınızda olmasını istədiyiniz, müayinə zamanı isə otaqdan çıxmasını istəyə bilərsiniz; bu, sizin seçiminizdir.