Uşaqlıq mioması: əlamətlər, diaqnostika və müalicə

Uşaqlıq mioması reproduktiv yaşda olan qadınlarda ən çox rast gəlinən xoşxassəli törəmədir. Bir çox qadın bunu təsadüfən, adi ultrasəs müayinəsində öyrənir və ilk reaksiya çox vaxt qorxu olur. Bu məqalədə uşaqlıq miomasının nə olduğunu, hansı əlamətlər verdiyini, necə aşkarlandığını və hansı müalicə yollarının mövcud olduğunu izah edirik.

Uşaqlıq mioması nədir

Mioma (leyomioma, fibroid) uşaqlığın əzələ qatından inkişaf edən xoşxassəli, yəni xərçəng olmayan törəmədir. Noxud böyüklüyündən çox böyük ölçülərə qədər ola bilər, tək və ya çoxsaylı olur. Mioma hormonlara – estrogen və progesterona – həssasdır: hamiləlikdə böyüyə, menopauzadan sonra isə adətən kiçilə bilər.

Yerləşməsinə görə üç əsas növ var:

• Submukoz – uşaqlıq boşluğuna doğru böyüyür; ən çox qanaxma və sonsuzluq problemləri yaradır.
• İntramural – əzələ qatının içində yerləşir; ən geniş yayılan növdür.
• Subseroz – uşaqlığın xarici səthinə doğru böyüyür; qonşu orqanlara təzyiq əlamətləri verir.

Dəqiq səbəbi tam məlum deyil; irsi meyillilik, hormonal amillər və yaş rol oynayır.

Uşaqlıq miomasının əlamətləri

Miomaların böyük hissəsi heç bir şikayət vermir və müalicə tələb etmir. Əlamətlər yarandıqda isə əsasən miomanın ölçüsündən və yerindən asılı olur:

• ağır və ya uzun sürən aybaşı – böyük laxtalar, ara bezini saatda bir dəyişmək ehtiyacı;
• aybaşılar arasında qanaxma;
• davamlı qan itkisi nəticəsində qan azlığı (anemiya): yorğunluq, başgicəllənmə, solğunluq;
• qarının aşağı hissəsində ağırlıq, dolğunluq və ya təzyiq hissi;
• sidik kisəsinə təzyiq səbəbindən tez-tez sidiyə getmə;
• bağırsağa təzyiq nəticəsində qəbizlik;
• bel və ya ayaqlara yayılan ağrı;
• cinsi əlaqə zamanı ağrı;
• qarının böyüməsi;
• bəzi hallarda hamilə qalmaqda çətinlik və ya təkrarlanan hamiləlik itkiləri.

Diaqnostika

Mioma çox vaxt adi ginekoloji müayinə zamanı uşaqlığın böyümüş və ya qeyri-bərabər olmasına görə şübhələnilir. Dəqiqləşdirmə üçün istifadə olunan əsas üsullar:

1. Ultrasəs müayinəsi (USM) – qarın üstündən və ya vaginal yolla; miomaların sayını, ölçüsünü və yerləşməsini göstərir. Əsas və ən əlçatan üsuldur.
2. Qan analizi – hemoglobin və dəmir göstəriciləri ilə anemiyanın qiymətləndirilməsi.
3. Histeroskopiya – nazik kamera ilə uşaqlıq boşluğunun içdən baxılması; submukoz miomalarda həm diaqnostika, həm də müalicə imkanı verir.
4. MRT – çoxsaylı və ya böyük miomalarda, əməliyyat planlaşdırılarkən xəritələmə üçün.

Əlaməti olmayan kiçik miomalar adətən 6–12 aydan bir ultrasəs müayinəsi ilə izlənir. Müntəzəm ginekoloji müayinə miomanın vaxtında aşkarlanmasının ən sadə yoludur; bu barədə illik ginekoloji müayinə məqaləmizdə oxuya bilərsiniz.

Müalicə yolları

Müalicənin seçimi əlamətlərin ağırlığından, miomanın ölçüsü və yerindən, qadının yaşından və hamiləlik planlarından asılıdır. Şikayət yoxdursa, çox vaxt heç bir müalicə lazım gəlmir – sadəcə müşahidə.

Dərman müalicəsi əlamətləri azaltmağa yönəlir, miomanı tamamilə yox etmir:

• qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar ağrı və qanaxmanın azaldılması üçün;
• traneksam turşusu ağır aybaşıda qan itkisini azaldır;
• hormonal kontraseptivlər və progestin tərkibli uşaqlıqdaxili vasitə qanaxmanı tənzimləyir;
• GnRH agonistləri və antaqonistləri miomanı müvəqqəti kiçildir, adətən əməliyyat qabağı qısa müddətə təyin edilir;
• dəmir preparatları anemiyanın korreksiyası üçün.

Cərrahi və prosedur müalicə:

• Miomektomiya – miomaların uşaqlıq saxlanılaraq çıxarılması; histeroskopik, laparoskopik və ya açıq yolla aparılır. Hamiləlik planlaşdıran qadınlar üçün üstün seçimdir.
• Uşaqlıq arteriyalarının embolizasiyası – miomanı qidalandıran damarların bağlanması ilə onun kiçilməsi.
• Histerektomiya – uşaqlığın çıxarılması; miomanın yeganə qəti müalicəsidir və hamiləlik planlaşdırmayan, ağır əlamətləri olan qadınlarda nəzərdən keçirilir.

Hansı yolun sizə uyğun olduğunu ginekoloji xəstəliklərin müalicəsi üzrə həkiminizlə birgə müəyyənləşdirmək lazımdır. Menopauzadan sonra miomalar adətən kiçilir və əlamətlər azalır.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

Gecikdirmədən müraciət edin, əgər:

• aybaşı 7 gündən çox davam edir və ya saatda bir ara bezini isladacaq qədər boldur;
• aybaşılar arasında qanaxma var;
• daimi yorğunluq, başgicəllənmə, nəfəs darlığı – anemiya əlamətləri – hiss edirsiniz;
• qarının aşağı hissəsində kəskin, ani ağrı yaranmışdır (miomanın burulması və ya qidalanmasının pozulması ola bilər);
• qarın böyüyür və ya sidiyə getmə vərdişləriniz nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişib;
• bir ildən çoxdur hamilə qala bilmirsiniz;
• menopauzadan sonra uşaqlıq yolundan qanaxma olur – bu, hər zaman müayinə tələb edir.

Tez-tez verilən suallar

Mioma xərçəngə çevrilə bilərmi?

Mioma xoşxassəli törəmədir və bədxassəliyə çevrilməsi çox nadir hallarda baş verir. Bununla belə, sürətlə böyüyən və ya menopauzadan sonra böyüməyə davam edən törəmələr əlavə müayinə tələb edir.

Mioma ilə hamilə qalmaq və doğmaq mümkündürmü?

Miomalı qadınların çoxu problemsiz hamilə qalır və doğur. Lakin submukoz və böyük miomalar hamiləliyin gedişinə təsir edə bilər; bu halda hamiləlikdən əvvəl müalicə və hamiləlikdə daha diqqətli izləmə lazım ola bilər.

Miomanı mütləq əməliyyatla çıxarmaq lazımdırmı?

Xeyr. Əlaməti olmayan və ya yüngül əlamətli miomalar müşahidə edilir və ya dərmanla idarə olunur. Əməliyyat ağır qanaxma, güclü ağrı, sürətli böyümə, sonsuzluq və ya qonşu orqanlara ciddi təzyiq hallarında nəzərdən keçirilir.