Hamiləlikdə qanaxma: səbəblər və nə zaman təcili müraciət etməli

Hamiləlikdə qanaxma hər bir gələcək ananı qorxudan vəziyyətdir. Lakin bilmək vacibdir: hər qanaxma problem demək deyil, və əksinə — hər "yüngül ləkələnmə" də gözardı edilməməlidir. Bu məqalədə hər trimestrdə qanaxmanın mümkün səbəblərini, həkimin necə qiymətləndirdiyini və hansı hallarda dərhal müraciət etməli olduğunuzu izah edirik.

Hamiləlikdə qanaxma nə qədər tez-tez olur

Birinci trimestrdə az miqdarda qanaxma və ya ləkələnmə kifayət qədər tez-tez rast gəlinir və bu qadınların çoxunda hamiləlik normal davam edir. Buna baxmayaraq, qanaxmanın səbəbini həkim müəyyən etməlidir — çünki bəzi səbəblər ananın həyatı üçün təhlükəli ola bilər. Qaydanı sadə saxlayın: hamiləlikdə istənilən qanaxma barədə həkimə məlumat verin; miqdarı, rəngi və müşayiət edən əlamətlər isə nə qədər tez müraciət etməli olduğunuzu təyin edir.

Qanaxmanı təsvir edərkən həkimə bunları deyin:

• miqdarı — ləkə, aybaşıya bənzər, yoxsa daha çox;
• rəngi — qəhvəyi (köhnə qan), çəhrayı, al qırmızı;
• laxtaların və ya toxuma hissələrinin olması;
• ağrı, hərarət, başgicəllənmə kimi əlavə əlamətlər;
• nə vaxt başladığı və nədən sonra (cinsi əlaqə, fiziki yük, müayinə).

Birinci trimestrdə qanaxmanın səbəbləri

• İmplantasiya qanaxması — embrionun uşaqlıq divarına yerləşməsi zamanı az miqdarda çəhrayı və ya qəhvəyi ifrazat; adətən gözlənilən aybaşı vaxtına yaxın olur və 1–2 gündə keçir.
• Uşaqlıq boynunun həssaslığı — hamiləlikdə uşaqlıq boynuna qan axını artır; cinsi əlaqə və ya ginekoloji müayinədən sonra yüngül ləkələnmə ola bilər.
• Düşük təhlükəsi və ya başlanmış düşük — qanaxma qarının aşağı hissəsində sancıya bənzər ağrı ilə müşayiət oluna bilər. Ultrasəs və hCG dinamikası vəziyyəti aydınlaşdırır.
• Uşaqlıqdankənar (ektopik) hamiləlik — embrion uşaqlıq xaricində, adətən borularda inkişaf edir. Qarının bir tərəfində ağrı, başgicəllənmə və ya huşun itməsi ilə birlikdə qanaxma təcili vəziyyətdir.
• İnfeksiyalar — uşaqlıq boynu və ya vaginanın infeksiyaları ləkələnməyə səbəb ola bilər.
• Subxorial hematoma — plasenta ilə uşaqlıq divarı arasında qan toplanması; çox vaxt öz-özünə sorulur, lakin müşahidə tələb edir.

İkinci və üçüncü trimestrdə qanaxmanın səbəbləri

20-ci həftədən sonra qanaxma daha nadir, lakin daha ciddi qiymətləndirilməli vəziyyətdir:

• Plasenta previa — plasentanın uşaqlıq boynunun daxili dəliyini qismən və ya tam örtməsi. Adətən ağrısız, al qırmızı qanaxma ilə özünü göstərir. Diaqnoz ultrasəslə qoyulur; bu halda vaginal müayinə aparılmır.
• Plasentanın vaxtından əvvəl ayrılması — plasentanın uşaqlıq divarından qopması. Davamlı, güclü qarın ağrısı, uşaqlığın gərginliyi və qanaxma ilə müşayiət olunur; yüksək təzyiq, travma və siqaret risk amilləridir. Təcili vəziyyətdir.
• Erkən doğuş — 37-ci həftəyə qədər müntəzəm sancılarla birlikdə selikli-qanlı ifrazat.
• Doğuşun başlanması — 37-ci həftədən sonra selikli tıxacın çıxması ilə az miqdarda qanlı ifrazat normal haldır; bu barədə doğuşun başlanma əlamətləri məqaləsində oxuya bilərsiniz.

Həkim nə edəcək

Qanaxma ilə müraciət etdikdə həkim ilk növbədə sizin ümumi vəziyyətinizi — təzyiq, nəbz, qan itkisinin miqdarını — qiymətləndirir. Sonra:

1. ultrasəs müayinəsi ilə hamiləliyin yerləşməsi, ürək döyüntüsü, plasentanın vəziyyəti və qan toplanması yoxlanılır;
2. erkən müddətdə qanda beta-hCG dinamikası ölçülə bilər;
3. qan qrupu Rh-mənfi olan qadınlara anti-D immunoqlobulin lazım ola bilər;
4. ümumi qan analizi ilə anemiya qiymətləndirilir;
5. infeksiya şübhəsi olduqda yaxma götürülür.

Nəticəyə görə taktika müşahidədən stasionar müalicəyə qədər dəyişir. Hamiləliyin təqibi xidməti çərçivəsində belə hallar üçün hər zaman əlaqə kanalı açıq saxlanılır.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

Təcili — dərhal:

• al qırmızı, aybaşıdan çox və ya hər saat gigiyenik vasitəni dolduran qanaxma;
• güclü və ya kəskin qarın ağrısı, xüsusən bir tərəfli;
• başgicəllənmə, huşun itməsi, soyuq tər, ürəkdöyünmə;
• hərarət və titrətmə ilə birlikdə qanaxma;
• 20-ci həftədən sonra istənilən qanaxma;
• körpənin hərəkətlərinin kəskin azalması ilə birlikdə qanaxma.

Eyni gün ərzində:

• az miqdarda qəhvəyi və ya çəhrayı ləkələnmə, ağrı olmadan;
• cinsi əlaqədən sonra yüngül ləkələnmə, ilk dəfə baş verirsə.

Tez-tez verilən suallar

Yüngül ləkələnmə düşük deməkdirmi?

Xeyr. Birinci trimestrdə ləkələnmə olan qadınların çoxunda hamiləlik normal davam edir. Lakin səbəbi dəqiqləşdirmək üçün ultrasəs müayinəsi lazımdır; özünüzə diaqnoz qoymayın.

Qanaxma zamanı yataq rejimi kömək edirmi?

Ciddi yataq rejiminin düşük riskini azaltdığı sübut olunmayıb, ağır fiziki yükdən və cinsi əlaqədən müvəqqəti çəkinmək isə ağlabatan tədbirdir. Konkret tövsiyələri qanaxmanın səbəbinə görə həkim verəcək.

Qanaxma dayanıbsa, həkimə getmək lazımdırmı?

Bəli. Qanaxmanın dayanması səbəbinin aradan qalxdığını bildirmir — məsələn, plasenta previa və ya hematoma yalnız ultrasəslə görünür. Ən azı telefonla həkimə məlumat verin və müayinə vaxtı təyin edin.