Hamiləlikdə ürəkbulanma və qusma: nə kömək edir

Hamiləlikdə ürəkbulanma və qusma ilk trimestrin ən geniş yayılmış şikayətidir — gələcək anaların böyük əksəriyyəti bu dövrü bu və ya digər dərəcədə yaşayır. Xoş olmasa da, əksər hallarda bu vəziyyət hamiləliyin normal gedişinin bir hissəsidir və sadə tədbirlərlə yüngülləşdirilə bilər. Bu məqalədə nəyin kömək etdiyini və hansı hallarda həkimə gecikmədən müraciət etməli olduğunuzu izah edirik.

Hamiləlikdə ürəkbulanma niyə yaranır və nə vaxt keçir

Dəqiq mexanizm tam aydınlaşdırılmasa da, əsas səbəb hormonal dəyişikliklər — ilk növbədə hCG və estrogen səviyyəsinin sürətlə artması — hesab olunur. Qoxu hissiyyatının kəskinləşməsi, mədənin boşalmasının yavaşlaması və yorğunluq vəziyyəti daha da gücləndirir.

Tipik gediş belədir:

• əlamətlər adətən 5–6-cı həftədə başlayır;
• 8–11-ci həftələrdə zirvəyə çatır;
• əksər qadınlarda 14–16-cı həftəyə qədər xeyli azalır və ya tamamilə keçir;
• az bir qisimdə hamiləliyin sonuna qədər davam edə bilər.

"Səhər ürəkbulanması" adı aldadıcıdır: narahatlıq günün istənilən saatında, bəzən bütün günü hiss oluna bilər. Əkiz hamiləlik, əvvəlki hamiləlikdə güclü ürəkbulanma, miqren və hərəkət xəstəliyinə meyillilik riskin artması ilə əlaqələndirilir.

Evdə nə kömək edir

Hər qadın üçün işləyən yeganə üsul yoxdur; adətən bir neçə yanaşmanı sınaqdan keçirib özünüzə uyğun olanı tapmaq lazım gəlir.

Qidalanma ilə bağlı tədbirlər

• Yataqdan qalxmazdan əvvəl bir neçə quru peçenye və ya suxarı yeyin; boş mədə ürəkbulanmanı gücləndirir.
• Gündə 5–6 dəfə, kiçik porsiyalarla yeyin; uzun aralıqlardan qaçın.
• Yağlı, qızardılmış, çox ədviyyatlı və güclü qoxulu yeməklərdən uzaq durun.
• Quru, duzlu və proteinlə zəngin qidalar (kraker, qoz-fındıq, pendir, yumurta) adətən daha yaxşı qəbul olunur.
• Mayeni yeməklə birlikdə deyil, yeməklərarası vaxtda, kiçik qurtumlarla için. Soyuq su, limonlu su və ya buz parçaları çox vaxt daha asan içilir.
• Dəmir tərkibli vitaminlər ürəkbulanmanı artırırsa, qəbulu yatmazdan əvvələ keçirin və ya həkimlə alternativ müzakirə edin.

Gündəlik vərdişlər

• Mətbəx qoxularından uzaq durun, otağı tez-tez havalandırın.
• Kifayət qədər yatın — yorğunluq ürəkbulanmanı gücləndirir.
• Yeməkdən dərhal sonra uzanmayın.
• Dişlərinizi yeməkdən 30 dəqiqə sonra fırçalayın; diş pastasının qoxusu refleks yaradırsa, nanəsiz pasta sınayın.
• Biləkdəki akupressura nöqtəsinə (P6) təsir edən biləkliklər bəzi qadınlara kömək edir; zərərsizdir, sınamaq olar.

Zəncəfil və B6 vitamini

Zəncəfil (çay, kapsul və ya təzə kök şəklində) hamiləlikdə ürəkbulanmanı azaldan təhlükəsiz vasitə kimi tanınır. B6 vitamini (piridoksin) də ilk seçim vasitələrindən biridir; dozanı həkim təyin edir. Bunlar kömək etmirsə, həkim hamiləlikdə istifadəsi təhlükəsiz sayılan ürəkbulanma əleyhinə dərmanlar təyin edə bilər — özbaşına dərman qəbul etməyin.

Hiperemezis: adi ürəkbulanmadan nə ilə fərqlənir

Hamilələrin kiçik bir qismində qusma o dərəcədə güclü olur ki, orqanizm susuzlaşır və çəki itkisi baş verir. Bu vəziyyət hiperemezis qravidarum (hyperemesis gravidarum) adlanır və tibbi yardım tələb edir. Əlamətləri:

• gündə dəfələrlə qusma, heç bir qida və ya mayenin saxlanılmaması;
• hamiləlikdən əvvəlki çəkinin 5%-dən çoxunun itirilməsi;
• çox az və tünd rəngli sidik, quru ağız, başgicəllənmə;
• sidikdə keton cisimciklərinin aşkarlanması.

Hiperemezis "iradə zəifliyi" deyil və sadə məsləhətlərlə keçmir. Müalicə venadaxili maye, elektrolitlərin bərpası və ürəkbulanma əleyhinə dərmanlardan ibarətdir; bəzən qısa müddətli stasionar müşahidə lazım olur. Vaxtında müraciət etdikdə ana və körpə üçün proqnoz yaxşıdır. Hamiləliyin təqibi çərçivəsində bu kimi vəziyyətlər ilk şikayətdən izlənir.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• 24 saat ərzində heç bir mayeni saxlaya bilmirsiniz.
• Gündə 3–4 dəfədən çox qusursunuz və çəki itirirsiniz.
• Sidik azalıb, tünd rəngdədir, ağzınız qurudur, ayağa qalxanda başınız gicəllənir.
• Qusuntuda qan və ya qəhvə rəngli kütlə var.
• Qusma hərarət, güclü qarın ağrısı və ya baş ağrısı ilə müşayiət olunur.
• Ürəkbulanma 9-cu həftədən sonra ilk dəfə başlayıb və ya 16-cı həftədən sonra güclənib — başqa səbəblər istisna edilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Ürəkbulanma körpəyə zərər verirmi?

Adi hamiləlik ürəkbulanması körpəyə zərər vermir. Yalnız susuzlaşma və əhəmiyyətli çəki itkisi olduqda müdaxilə lazımdır — bu halda da vaxtında müalicə ilə proqnoz yaxşıdır.

Ürəyim bulanmır — bu, pis əlamətdir?

Xeyr. Qadınların bir qismi hamiləlikdə heç ürəkbulanma hiss etmir və bu, hamiləliyin normal getmədiyini bildirmir. Əlamətlərin olmaması narahatlıq üçün səbəb deyil.

Hamiləlikdə ürəkbulanma əleyhinə dərman qəbul etmək olar?

Bəli, hamiləlikdə təhlükəsizliyi yaxşı öyrənilmiş dərmanlar mövcuddur, lakin onları yalnız həkim təyin etməlidir. Özbaşına dərman və ya "bitki" vasitələri qəbul etmək tövsiyə edilmir.