İntim gigiyena: düzgün və yanlış vərdişlər

Reklamlar və sosial şəbəkələr intim gigiyena mövzusunda o qədər çox məsləhət verir ki, nəyin doğru, nəyin zərərli olduğunu ayırmaq çətinləşir. Təmizliyə həddən artıq diqqət bəzən infeksiyalardan qorumaq əvəzinə onlara şərait yaradır. Bu məqalədə vaginal mikrofloranın necə işlədiyini, hansı intim gigiyena vərdişlərinin faydalı, hansılarının yanlış olduğunu izah edirik.

Vaginal mikroflora və onun qoruyucu rolu

Sağlam vaginada laktobasillər üstünlük təşkil edir. Onlar süd turşusu istehsal edərək mühiti turş (pH təxminən 3,8–4,5) saxlayır və zərərli bakteriya və göbələklərin çoxalmasına imkan vermir. Vaginanın özünütəmizləmə mexanizmi var: selikli ifrazat ölü hüceyrələri və mikroorqanizmləri xaricə çıxarır. Bu səbəbdən vaginanın "içini yumaq" lazım deyil; gigiyena yalnız xarici cinsiyyət orqanlarına (vulvaya) aiddir. Mikroflora pozulduqda bakterial vaginoz və ya kandidoz yaranır; bu barədə vaginal infeksiyalar məqaləsində ətraflı yazmışıq.

Düzgün intim gigiyena vərdişləri

• Xarici cinsiyyət orqanlarını gündə 1–2 dəfə ilıq su ilə yuyun; əl və ya təmiz dəsmaldan istifadə edin, lif işlətməyin.
• Təmizləyici vasitə istifadə edirsinizsə, ətirsiz, yumşaq, turş pH-lı məhsul seçin və yalnız xaricdən tətbiq edin.
• Yuma və tualetdən sonra qurulama hərəkəti həmişə öndən arxaya olmalıdır ki, bağırsaq bakteriyaları sidik kanalına və vaginaya keçməsin.
• Pambıq, nəfəs alan alt paltarı geyinin və onu hər gün dəyişin.
• Cinsi əlaqədən sonra sidiyə gedin və xaricdən yuyunun — bu sidik yolu infeksiyası riskini azaldır.
• Gigiyenik bezləri 4–6 saatdan bir, tamponları ən çoxu 4–8 saatdan bir dəyişin.
• Tərlədikdən və hovuzdan sonra yaş paltarı tez dəyişin.
• Tük təmizləyərkən təmiz alət istifadə edin və qıcıqlanmış dəriyə sonra sakitləşdirici krem çəkin.

Yanlış vərdişlər

• Vaginal duş (sprinsovka) — vaginanın içinin su və ya məhlullarla yuyulması laktobasilləri məhv edir və infeksiya riskini artırır; heç bir halda məsləhət görülmür.
• Ətirli sabun, gel, deodorant və ətirli bezlər — qıcıqlanma və allergik reaksiya törədir.
• Gündəlik ara bezlərindən daimi istifadə — nəmliyi saxlayır və havalanmanı pozur.
• Nəm salfetlərlə hər gün təmizlənmə — tərkibindəki konservantlar dərini quruldur.
• Dar, sintetik paltar və tayt — istilik və nəmlik yaradır, göbələk üçün əlverişli mühitdir.
• Antibiotiklərin həkimsiz qəbulu — faydalı floranı da öldürür.
• Qoxunu ətirlə maskalamaq — vaginanın özünəməxsus yüngül qoxusu normaldır; kəskin, balıq və ya turş qoxu infeksiya əlaməti ola bilər və müalicə tələb edir.

Xüsusi dövrlərdə gigiyena

Menstruasiya zamanı yuyunma tezliyi bir qədər artırıla bilər, lakin yenə də yalnız xaricdən. Hamiləlikdə ifrazat fizioloji olaraq artır; bu normadır, lakin qaşınma, qoxu və ya rəng dəyişikliyi həkimə deyilməlidir. Menopauzada estrogen azaldıqca vulva dərisi quruyur və nazilir; sabundan tamamilə imtina edib nəmləndirici və ya həkimin təyin etdiyi lokal estrogen istifadə etmək rahatlıq gətirir. Hər hansı dövrdə davamlı şikayət varsa, ginekoloji müayinə və lazım gəldikdə infeksiyaların müalicəsi tələb olunur.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• Qaşınma, yanma və ya qızartı 2–3 gündən çox davam edirsə.
• İfrazatın rəngi (sarı-yaşıl, boz), qoxusu və ya konsistensiyası (kəsmikvari, köpüklü) dəyişibsə.
• Cinsi əlaqə zamanı ağrı və ya sonra qanaxma varsa.
• Sidiyə gedərkən yanma və tez-tez sidiyə çağırış hiss edirsinizsə.
• Vulvada yara, qabarcıq, düyün və ya dəri rənginin dəyişməsi görünürsə.
• Şikayətlər il ərzində təkrar-təkrar qayıdırsa.

Tez-tez verilən suallar

İntim gigiyena üçün xüsusi gel mütləqdir?

Xeyr. Əksər qadınlar üçün ilıq su kifayətdir. Xüsusi gel istəyirsinizsə, ətirsiz və turş pH-lı olmalı, yalnız xaricdən istifadə edilməlidir.

Vaginanın qoxusunu tamamilə aradan qaldırmaq olar?

Sağlam vaginanın yüngül, kəskin olmayan qoxusu normaldır və aradan qaldırılmalı deyil. Qoxu kəskinləşibsə, bu infeksiya əlamətidir və ətirli vasitələrlə deyil, müayinə ilə həll olunur.

Hovuz və ya dənizdən sonra infeksiya tutmaq olar?

Suyun özü nadir hallarda problem yaradır; əsas risk yaş mayonun uzun müddət geyinilməsidir. Çimdikdən sonra quru paltara keçib xaricdən yuyunmaq kifayətdir.