Vaginal infeksiyalar: kandidoz və bakterial vaginoz

Qaşınma, qeyri-adi ifrazat və ya xoşagəlməz qoxu – demək olar ki, hər qadın həyatının hansısa dövründə bu şikayətlərlə üzləşir. Vaginal infeksiyalar ginekoloqa müraciətin ən geniş yayılmış səbəbidir, lakin onların növləri bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bu məqalədə iki ən çox rast gəlinən vəziyyəti – vaginal kandidozu və bakterial vaginozu – müqayisə edib, hər birinin əlamətlərini və düzgün yanaşmanı izah edirik.

Vaginal mikroflora necə işləyir?

Sağlam vaginada laktobasillər üstünlük təşkil edir. Onlar süd turşusu istehsal edərək mühiti turş saxlayır və zərərli mikroorqanizmlərin çoxalmasına imkan vermir. Bu tarazlıq antibiotik qəbulu, hormonal dəyişikliklər, aqressiv gigiyena vasitələri, sintetik alt geyim, stres və ya immunitetin zəifləməsi ilə pozula bilər. Tarazlıq pozulduqda ya göbələklər (ən çox Candida albicans), ya da anaerob bakteriyalar həddindən artıq çoxalır. Birinci halda kandidoz, ikincidə bakterial vaginoz inkişaf edir.

İki ən çox rast gəlinən vaginal infeksiya

Vaginal kandidoz

Xalq arasında "göbələk" adlanan kandidoz Candida cinsli göbələklərin həddindən artıq çoxalması nəticəsində yaranır. Xarakterik əlamətləri:

ağ, qatı, kəsmiyə bənzər ifrazat;
güclü qaşınma və yanma, xüsusən gecə saatlarında;
xarici cinsiyyət orqanlarında qızartı və şişkinlik;
sidik ifrazı və cinsi əlaqə zamanı yanma hissi.

Kandidoz adətən xoşagəlməz qoxu vermir. Antibiotik kursu, hamiləlik, nəzarətsiz diabet və immuniteti zəiflədən vəziyyətlər riski artırır. Müalicə yerli (şam, krem) və ya ağızdan qəbul edilən göbələk əleyhinə preparatlarla aparılır. Kandidoz cinsi yolla keçən infeksiya sayılmır; partnyorun müalicəsi yalnız onda da əlamətlər varsa tələb olunur.

Bakterial vaginoz

Bakterial vaginoz laktobasillərin azalması və anaerob bakteriyaların çoxalması nəticəsində yaranan disbioz vəziyyətidir. Əlamətləri kandidozdan fərqlənir:

boz-ağ rəngli, duru, homogen ifrazat;
xüsusən cinsi əlaqədən sonra güclənən "balıq" qoxusu;
qaşınma adətən zəif olur və ya heç olmur.

Bəzi qadınlarda bakterial vaginoz heç bir şikayət vermir və təsadüfən aşkar edilir. Müalicəsi antibiotiklərlə (metronidazol və ya klindamisin) aparılır. Hamiləlik dövründə bakterial vaginoz vaxtından əvvəl doğuş riski ilə əlaqələndirildiyi üçün hamiləlik müşahidəsi zamanı aşkar edildikdə müalicəsi vacibdir.

Vaginal infeksiyaları necə ayırmaq olar?

Əlamətlər oxşar görünsə də, kandidozda ifrazat qatı və qaşınma güclü, bakterial vaginozda isə ifrazat duru və qoxu xarakterikdir. Lakin özünümüalicə çox vaxt səhv nəticələnir: göbələk əleyhinə dərmanla bakterial vaginoz keçmir, antibiotik isə kandidozu ağırlaşdıra bilər. Dəqiq diaqnoz üçün ginekoloji müayinə, vaginal ifrazatın mikroskopiyası, pH ölçülməsi və lazım gəldikdə əkmə və ya PCR analizi aparılır. Trixomoniaz kimi cinsi yolla keçən infeksiyalar da oxşar şikayətlər verə bildiyi üçün müayinə zamanı onlar da istisna edilir.

Təkrarlanmanın qarşısını necə almaq olar?

Bəzi qadınlarda infeksiyalar ildə dəfələrlə təkrarlanır. Riski azaltmaq üçün:

Vaginanın daxilini yumayın – bu, faydalı floranı yuyub aparır.
Pambıq alt geyimə üstünlük verin, dar və nəm geyimdə uzun müddət qalmayın.
Ətirli sabun, intim deodorant və ətirli gigiyena vasitələrindən çəkinin.
Antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edin.
Qan şəkərinizi nəzarətdə saxlayın.
Qorunmayan cinsi əlaqədən çəkinin.

İntim gigiyena qaydaları haqqında ayrıca məqaləmiz infeksiyaların profilaktikasında əsas prinsipləri izah edir. Təkrarlanan hallarda həkim uzunmüddətli profilaktik sxem və ya əlavə müayinə təyin edə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

İlk dəfə qeyri-adi ifrazat, qaşınma və ya qoxu müşahidə edirsinizsə.
Aptekdən alınan dərman əlamətləri 3 gün ərzində azaltmayıbsa.
İnfeksiya ildə dörd və daha çox dəfə təkrarlanırsa.
Şikayətlərə qarının aşağı hissəsində ağrı, hərarət və ya qanaxma əlavə olunubsa.
Hamiləsinizsə və ya hamiləlik planlaşdırırsınızsa.
Yeni cinsi partnyorunuz olub və əlamətlər bundan sonra başlayıbsa.

Tez-tez verilən suallar

Vaginal infeksiya partnyora keçirmi?

Kandidoz və bakterial vaginoz klassik cinsi yolla keçən infeksiyalar sayılmır, lakin cinsi aktivlik tarazlığın pozulmasına təsir edə bilər. Partnyorun müalicəsi yalnız həkim tövsiyə etdikdə aparılır.

Probiotiklər kömək edirmi?

Laktobasil tərkibli probiotiklər bəzi qadınlarda təkrarlanmanı azalda bilər, lakin onlar əsas müalicəni əvəz etmir. Həkimlə məsləhətləşərək əlavə vasitə kimi istifadə edilə bilər.

Müalicə zamanı cinsi əlaqə mümkündürmü?

Müalicə müddətində və əlamətlər tam keçənə qədər cinsi əlaqədən çəkinmək tövsiyə olunur. Bu, həm qıcıqlanmanı azaldır, həm də dərmanların effektivliyini qoruyur.