Menopauzadan sonra qanaxma: gözardı edilməməli əlamət

Menstruasiya bir ildən çox kəsildikdən sonra yenidən qan görmək bir çox qadını çaşdırır: kimi bunu "sonuncu dəfə" sayır, kimi stresə bağlayır. Lakin menopauzadan sonra qanaxma — miqdarı az olsa, bir dəfə olsa belə — həmişə həkim müayinəsi tələb edən əlamətdir. Bu məqalədə onun mümkün səbəblərini, hansı müayinələrin aparıldığını və niyə gecikməmək lazım olduğunu izah edirik.

Menopauzadan sonra qanaxma niyə normal sayılmır

Menopauza sonuncu menstruasiyadan 12 ay keçdikdən sonra təsdiqlənir. Bu müddətdən sonra yumurtalıqlar artıq tsiklik hormon ifraz etmir, uşaqlığın daxili qişası (endometrium) nazilir və qanaxmaya fizioloji səbəb qalmır. Ona görə postmenopauzal dövrdə hər hansı qan, ləkələnmə və ya çəhrayı-qəhvəyi ifrazat normanın göstəricisi deyil, səbəbi araşdırılmalı olan simptomdur. Səbəblərin əksəriyyəti xoşxassəlidir, lakin müayinənin əsas məqsədi ciddi xəstəlikləri, ilk növbədə endometrium xərçəngini, erkən mərhələdə istisna etməkdir.

Qanaxmanın miqdarı və müddəti onun səbəbinin ciddiliyini göstərmir — minimal ləkələnmə də eyni qaydada araşdırılır.

Mümkün səbəblər

• Vaginal və endometrial atrofiya — estrogen çatışmazlığı selikli qişanı nazildir və zədələnməyə həssas edir; ən çox rast gəlinən səbəbdir.
• Endometrium polipləri — uşaqlıq daxilində xoşxassəli törəmələr.
• Endometrium hiperplaziyası — qişanın qalınlaşması; bəzi formaları xərçəngönü sayılır.
• Hormon əvəzedici terapiya — xüsusən ilk aylarda və ya rejim dəyişdirildikdə ləkələnmə ola bilər, lakin bu da qiymətləndirilməlidir.
• Uşaqlıq boynunun xəstəlikləri — polip, iltihab, nadir hallarda xərçəng.
• Endometrium xərçəngi — postmenopauzal qanaxma onun ən erkən və ən tipik əlamətidir.
• Digər — sidik yolu və ya düz bağırsaqdan qanaxma bəzən vaginal qanaxma kimi qəbul edilir; qan durulducu dərmanların təsiri.

Müayinə necə aparılır

1. Söhbət və ginekoloji müayinə — qanaxmanın xarakteri, qəbul etdiyiniz dərmanlar, risk amilləri (artıq çəki, diabet, hipertoniya, ailədə xərçəng) aydınlaşdırılır; uşaqlıq boynu güzgü ilə baxılır.
2. Transvaginal ultrasəs — endometriumun qalınlığı ölçülür. Qalınlıq 4 mm və ya daha az olduqda ciddi patoloji ehtimalı çox aşağıdır; qalınlaşma varsa növbəti addıma keçilir.
3. Endometrium biopsiyası — ambulator şəraitdə nazik kateter ilə qişadan nümunə alınıb histoloji müayinəyə göndərilir.
4. Histeroskopiya — kiçik kamera ilə uşaqlığın içinə baxılır; polip və ya şübhəli nahiyə görünərsə, eyni zamanda götürülür.
5. Uşaqlıq boynundan sitoloji yaxma — vaxtı çatıbsa və ya boyunda dəyişiklik görünürsə.

Qanaxma təkrarlanırsa, ilk müayinə normal olsa belə, araşdırma yenidən aparılır.

Müalicə səbəbdən asılıdır

Atrofiya zamanı lokal estrogen kremi və ya şamı adətən kifayət edir. Poliplər histeroskopiya ilə çıxarılır. Hiperplaziya növünə görə progestogen müalicəsi və ya cərrahi yol seçilir. HƏT-lə bağlı qanaxmada rejim və doza nəzərdən keçirilir. Bədxassəli proses aşkarlanarsa, onkoloqla birgə müalicə planı qurulur; erkən mərhələdə əsas müalicə cərrahidir və nəticələr xeyli yaxşıdır. Bu şikayətlə ginekoloji müayinəyə və menopauza konsultasiyasına gecikmədən yazılmaq tövsiyə olunur.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• Sonuncu menstruasiyadan 12 ay keçdikdən sonra istənilən miqdarda qan və ya ləkələnmə görmüsünüzsə — hətta bir dəfə.
• Qəhvəyi, çəhrayı və ya qanlı ifrazat varsa.
• Cinsi əlaqədən sonra qanaxma olursa.
• HƏT fonunda qanaxma 6 aydan çox davam edir və ya gözlənilməz vaxtda baş verirsə.
• Qanaxma ilə birlikdə qarnın aşağısında ağrı, çəki itkisi və ya qoxulu ifrazat varsa.
• Gur qanaxma, başgicəllənmə və zəiflik varsa — təcili.

Tez-tez verilən suallar

Az miqdarda bir dəfəlik ləkələnmə də müayinə tələb edir?

Bəli. Qanaxmanın az olması səbəbin xoşxassəli olduğuna dəlalət etmir; müayinə eyni həcmdə aparılır və əksər hallarda narahatlıq üçün səbəb olmadığı təsdiqlənir.

Endometrium biopsiyası ağrılıdır?

Prosedur bir neçə dəqiqə çəkir və menstrual sancıya bənzər qısamüddətli ağrı verə bilər. Əvvəlcədən ağrıkəsici qəbul etmək məsləhətdir; narkoz adətən tələb olunmur.

Qanaxma stresdən ola bilər?

Menopauzadan sonra stres özü-özlüyündə uşaqlıq qanaxmasına səbəb olmur. Belə izah qoyulmamalı, əvvəlcə üzvi səbəblər istisna edilməlidir.