Təbii doğuş, yoxsa qeysəriyyə: qərar necə verilir

Hamiləliyin sonuna yaxın hər bir qadının ağlından keçən sual: təbii doğuş, yoxsa qeysəriyyə? Bu seçim ətrafında çoxlu fikir və mif dolaşır, lakin qərar duyğulara deyil, tibbi vəziyyətə və ana ilə həkimin açıq müzakirəsinə əsaslanmalıdır. Bu məqalədə hər iki üsulun üstünlüklərini, qeysəriyyənin hansı hallarda zərurətə çevrildiyini və qərarın necə verildiyini izah edirik.

Təbii doğuşun üstünlükləri

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və peşəkar ginekoloji birliklər tibbi əks-göstəriş olmadıqda təbii (vaginal) doğuşu üstün tutur. Səbəbləri:

• bərpa dövrü daha qısadır – ana adətən 1–2 gün sonra evə qayıdır və körpəyə daha tez tam qulluq edə bilir;
• cərrahi risklər (infeksiya, qanaxma, narkoz ağırlaşmaları, tromboz) yoxdur;
• gələcək hamiləliklər üçün uşaqlıqda çapıq qalmır, plasenta problemləri riski artmır;
• körpənin tənəffüs sisteminin uyğunlaşması və ananın mikroflorası ilə təması daha təbii gedir;
• əmizdirmə adətən daha tez başlanır.

Təbii doğuşun da çətinlikləri var: ağrı (epidural analgeziya da daxil olmaqla müasir üsullarla azaldıla bilər), aralığın (perineumun) zədələnməsi ehtimalı, müddətin əvvəlcədən bilinməməsi. Bunlar doğru hazırlıq və peşəkar müşayiətlə idarə olunandır.

Qeysəriyyə nə vaxt tibbi zərurətə çevrilir

Qeysəriyyə əməliyyatı təbii doğuşun ana və ya körpə üçün daha riskli olduğu hallarda həyat xilas edən vasitədir. Əsas tibbi göstərişlər:

• plasentanın uşaqlıq boynunu örtməsi (plasenta previa) və ya vaxtından əvvəl ayrılması;
• körpənin köndələn vəziyyəti, bəzi çanaq gəlişi halları;
• göbək ciyəsinin düşməsi;
• doğuş zamanı körpənin ürək döyüntülərində davamlı pozğunluq;
• doğuş fəaliyyətinin dayanması, uşaqlıq boynunun açılmaması;
• körpənin ölçüsü ilə ananın çanağı arasında uyğunsuzluq;
• uşaqlıqda əvvəlki əməliyyatlardan qalan bəzi çapıq növləri;
• ağır preeklampsiya, aktiv genital herpes və bəzi digər xəstəliklər.

Qeysəriyyə böyük qarın əməliyyatıdır və öz riskləri var: qanaxma, infeksiya, tromboz, qonşu orqanların zədələnməsi, daha uzun bərpa, gələcək hamiləliklərdə plasenta anomaliyaları. Körpədə müvəqqəti tənəffüs çətinlikləri daha sıx rast gəlinir. Buna görə də tibbi göstəriş olmadan "rahat olsun" deyə qeysəriyyə seçmək tövsiyə edilmir.

Planlı və təcili qeysəriyyə

Planlı qeysəriyyə hamiləlik dövründə məlum olan göstərişə görə əvvəlcədən, adətən 39-cu həftədən sonra təyin edilir. Ana əməliyyata sakit şəraitdə hazırlanır, analizlər və məsləhətləşmələr əvvəlcədən aparılır.

Təcili qeysəriyyə isə doğuş zamanı gözlənilməz vəziyyət yarandıqda qərara alınır. Bu, uğursuzluq deyil, həkimin ana və körpənin təhlükəsizliyini qorumaq üçün verdiyi tibbi qərardır. Doğuş planınız nə qədər dəqiq olsa da, hadisələrin fərqli gedə biləcəyini əvvəlcədən qəbul etmək psixoloji cəhətdən çox kömək edir.

Qərar necə verilir: birgə müzakirə

Doğuş üsulu barədə qərar bir neçə mərhələdə formalaşır:

1. Hamiləliyin gedişinin qiymətləndirilməsi – ananın sağlamlığı, əvvəlki doğuşlar, hazırkı ağırlaşmalar.
2. Dölün vəziyyəti – ölçüsü, yerləşməsi, plasentanın mövqeyi, dölyanı suyun miqdarı; bunlar üçüncü trimestrdə ultrasəs müayinəsi ilə dəqiqləşdirilir.
3. Ananın gözləntiləri və qorxuları – ağrı qorxusu, əvvəlki travmatik təcrübə açıq danışılmalıdır.
4. Risk və faydaların izahı – həkim hər iki üsulun konkret sizin vəziyyətinizdə nə demək olduğunu izah edir.
5. Çevik plan – ilkin seçim edilir, lakin doğuş zamanı dəyişə biləcəyi nəzərə alınır.

Həm təbii doğuşu, həm də cərrahi doğuşu aparan mama-ginekoloqun müşayiəti bu seçimi daha sakit etməyə imkan verir: hansı yol seçilsə də, hər iki variant eyni həkimin əlində olur. Doğuş və cərrahi əməliyyatlar xidmətləri barədə ətraflı oxuya bilərsiniz. Əvvəlki doğuşunuz qeysəriyyə ilə bitibsə, qeysəriyyədən sonra təbii doğuş məqaləsi sizin üçündür.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

Doğuş üsulu məsələsini aşağıdakı hallarda növbəti müayinəni gözləmədən həkiminizlə müzakirə edin:

• üçüncü trimestrdə ultrasəs müayinəsində körpənin çanaq gəlişi və ya köndələn vəziyyəti aşkar olunmuşdur;
• plasentanın aşağı yerləşməsi barədə məlumat verilmişdir;
• əvvəlki doğuşunuz ağırlaşma ilə bitmişdir;
• uşaqlıqda əməliyyat (qeysəriyyə, miomektomiya) keçirmişsiniz;
• xroniki xəstəliyiniz (ürək, böyrək, diabet, yüksək təzyiq) var;
• doğuşla bağlı güclü qorxu hiss edirsiniz və bu, yuxunuza və gündəlik həyatınıza təsir edir.

Tez-tez verilən suallar

Özüm istəsəm, tibbi göstəriş olmadan qeysəriyyə seçə bilərəmmi?

Ananın istəyi ilə qeysəriyyə bəzi hallarda mümkündür, lakin yalnız həkimlə ətraflı məsləhətləşmədən və bütün risklər izah edildikdən sonra. Beynəlxalq tövsiyələr tibbi səbəb olmadan cərrahi doğuşu dəstəkləmir.

Çanaq gəlişi mütləq qeysəriyyə deməkdirmi?

Hər zaman yox. Bəzi hallarda körpəni çevirmək (xarici döndərmə) cəhdi edilə bilər, müəyyən şərtlərdə təbii doğuş da mümkündür. Qərar körpənin ölçüsü, gəlişin növü və ananın vəziyyətinə görə fərdi verilir.

Təbii doğuşda ağrını azaltmaq mümkündürmü?

Bəli. Nəfəs texnikaları, hərəkət və vəziyyət dəyişikliyi, isti su və masaj kimi dərmansız üsullardan epidural analgeziyaya qədər müxtəlif seçimlər var. Hansı üsulun uyğun olduğunu həkiminizlə əvvəlcədən müzakirə edin.