Hamiləlikdə ultrasəs müayinəsi: hansı həftələrdə və nə üçün aparılır

Ultrasəs — hamiləlik dövründə körpəni "görməyin" ən təhlükəsiz və ən informativ üsuludur. Lakin bir çox gələcək ana hamiləlikdə ultrasəs müayinəsinin hansı həftələrdə aparıldığını və hər müayinənin nəyə xidmət etdiyini tam bilmir. Bu məqalədə standart ultrasəs qrafikini, hər mərhələdə həkimin nəyə baxdığını və əlavə müayinəyə nə zaman ehtiyac olduğunu izah edirik.

Ultrasəs necə işləyir və təhlükəsizdirmi

Ultrasəs cihazı insan qulağının eşitmədiyi yüksək tezlikli səs dalğaları göndərir; dalğalar toxumalardan əks olunaraq ekranda görüntü yaradır. Rentgendən fərqli olaraq burada ionlaşdırıcı şüalanma yoxdur. Onilliklər boyu toplanan təcrübə tibbi göstərişlə aparılan ultrasəsin ana və döl üçün təhlükəsiz olduğunu göstərir. Buna baxmayaraq, müayinə "xatirə üçün" deyil, konkret tibbi məqsədlə aparılmalıdır.

İki əsas üsul var:

• transabdominal — sensor qarın divarının üzərində hərəkət etdirilir; əsas üsuldur;
• transvaginal — erkən müddətdə (təxminən 6–8 həftəyə qədər) və uşaqlıq boynunu qiymətləndirmək lazım olduqda daha dəqiq görüntü verir.

Hamiləlikdə ultrasəs müayinəsi hansı həftələrdə aparılır

Normal gedişli hamiləlikdə adətən 3–4 planlı ultrasəs kifayət edir. Hər birinin öz vəzifəsi var.

Erkən ultrasəs (6–10-cu həftələr)

Bu müayinə hamiləliyin uşaqlıq daxilində olduğunu təsdiqləyir, embrionların sayını və ürək döyüntüsünü müəyyən edir. Oturacaq-başcıq ölçüsünə (CRL) görə hamiləlik müddəti dəqiqləşdirilir — bu tarix sonradan dəyişdirilmir və bütün skrininqlərin vaxtı ona əsaslanır.

Birinci trimestr skrininqi (11–14-cü həftələr)

Dölün boyun qalınlığı (NT) ölçülür, burun sümüyü, əsas orqanlar və ətraflar qiymətləndirilir. Ultrasəs qan analizi ilə birləşdirilərək xromosom anomaliyalarının riski hesablanır. Bu barədə birinci trimestr skrininqi məqaləsində ətraflı yazmışıq.

Anatomik ultrasəs (18–22-ci həftələr)

Ən geniş müayinədir: beyin, üz, onurğa, ürəyin dörd kamerası və əsas damarlar, mədə, böyrəklər, sidik kisəsi, ətraflar sistemli şəkildə baxılır. Plasentanın yerləşməsi, dölyanı mayenin miqdarı və uşaqlıq boynunun uzunluğu qiymətləndirilir. İstəsəniz, körpənin cinsiyyəti də adətən bu müayinədə müəyyən edilir.

Üçüncü trimestr ultrasəsi (30–34-cü həftələr)

Körpənin böyüməsi ölçülür və təxmini çəkisi hesablanır, dölün vəziyyəti (baş və ya çanaq gəlişi), plasentanın yetkinliyi və dölyanı mayenin miqdarı dəyərləndirilir. Göstəriş olduqda doppler müayinəsi ilə göbək ciyəsi və uşaqlıq arteriyalarında qan axını ölçülür. Bu məlumatlar doğuş planının tərtibində əsas rol oynayır.

Əlavə ultrasəs nə zaman lazım olur

Planlı qrafikdən kənar müayinə aşağıdakı hallarda təyin edilə bilər:

• qanaxma və ya qarın ağrısı;
• uşaqlığın ölçüsünün müddətə uyğun gəlməməsi;
• çoxdöllü hamiləlik — adətən daha tez-tez nəzarət tələb edir;
• hamiləlik diabeti, hipertoniya və ya preeklampsiya;
• dölün hərəkətlərinin azalması hissi;
• əvvəlki ultrasəsdə aşkar olunmuş dəyişikliklərin izlənməsi.

Həkim əlavə ultrasəs təyin edirsə, bu, mütləq problem olduğunu bildirmir — çox vaxt məqsəd sadəcə əmin olmaqdır.

Müayinəyə hazırlıq

Erkən transabdominal müayinədən əvvəl sidik kisəsinin dolu olması görüntünü yaxşılaşdırır; sonrakı müayinələrdə buna ehtiyac yoxdur. Rahat, qarnı asanlıqla açan geyim seçin. Əvvəlki ultrasəs protokollarını özünüzlə götürün — dinamikanı qiymətləndirmək üçün onlar vacibdir. Bütün nəticələri bir yerdə saxlamaq hamiləliyin təqibi prosesini xeyli asanlaşdırır.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• Planlı ultrasəs vaxtı yaxınlaşır, lakin hələ vaxt təyin olunmayıb — xüsusən 11–14 və 18–22-ci həftə pəncərələri qaçırılmamalıdır.
• Hər hansı qanaxma və ya kəskin qarın ağrısı var.
• 24-cü həftədən sonra körpənin hərəkətlərinin azaldığını və ya dəyişdiyini hiss edirsiniz.
• Əvvəlki ultrasəsdə qeyd olunmuş hər hansı dəyişiklik barədə sualınız qalıb.
• Başqa müəssisədə aparılmış müayinənin nəticəsi sizi narahat edir və ikinci rəy istəyirsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Hamiləlikdə çox ultrasəs etmək olar?

Tibbi göstərişlə aparılan ultrasəs müayinələrinin sayı üçün sübut olunmuş zərərli hədd yoxdur. Yenə də hər müayinənin konkret məqsədi olmalıdır; "sadəcə baxmaq" üçün tez-tez müayinə tövsiyə edilmir.

3D və 4D ultrasəs lazımdırmı?

Həcmli görüntü bəzi hallarda — məsələn, üz və onurğa qüsurlarının dəqiqləşdirilməsində — faydalıdır, lakin standart müayinəni əvəz etmir. Diaqnostik dəyər ilk növbədə adi 2D ultrasəsin keyfiyyətindən və həkimin təcrübəsindən asılıdır.

Ultrasəs doğuş tarixini dəqiq göstərir?

Ən dəqiq müddət erkən ultrasəsə (14-cü həftəyə qədər) əsasən hesablanır. Sonrakı müayinələrdə körpənin ölçüsü fərdi fərqlərə görə dəyişir, ona görə də üçüncü trimestrdə müddət yenidən hesablanmır.