Təkrarlanan hamiləlik itkiləri: səbəblər və araşdırma

Hamiləliyin itirilməsi ağır yaşantıdır, bunun təkrarlanması isə "mənimlə nə isə düzgün deyil" hissini gücləndirir və çox vaxt özünü günahlandırmaya gətirir. Əvvəlcə ən vacib məqam: təkrarlanan hamiləlik itkilərinin əksəriyyəti qadının hərəkətlərinin nəticəsi deyil və bir çox halda araşdırmadan sonra sağlam hamiləlik mümkün olur. Bu məqalədə təkrarlanan hamiləlik itkilərinin nə zaman araşdırılmalı olduğunu, mümkün səbəbləri və müayinə planının nədən ibarət olduğunu izah edirik.

Təkrarlanan hamiləlik itkisi nədir

Tək bir erkən düşük nisbətən tez-tez rast gəlinən hadisədir və çox vaxt embrionun təsadüfi xromosom anomaliyası ilə bağlıdır; belə halda geniş araşdırma tələb olunmur. Təkrarlanan hamiləlik itkisi dedikdə iki və daha çox hamiləliyin, adətən 20–24-cü həftəyə qədər, itirilməsi nəzərdə tutulur. Müasir beynəlxalq tövsiyələr iki itkidən sonra araşdırmaya başlamağı məqsədəuyğun sayır, xüsusən qadın 35 yaşdan yuxarıdırsa.

İtkilərin müddəti vacib ipucudur: erkən (ilk 10 həftə) itkilər daha çox genetik və hormonal səbəblərlə, gec itkilər isə uşaqlıq boynu çatışmazlığı, uşaqlıq anomaliyaları və laxtalanma pozğunluqları ilə bağlı olur.

Mümkün səbəblər

Təkrarlanan itkilərin səbəbləri bir neçə qrupa bölünür.

Genetik amillər. Valideynlərdən birində balanslaşdırılmış xromosom yenidənqurması (translokasiya) embrionda anomaliyaya səbəb ola bilər, özləri isə tam sağlam görünür.

Uşaqlıq amilləri. Uşaqlıqdaxili arakəsmə, ikibuynuzlu uşaqlıq, submukoz miomalar, poliplər və uşaqlıqdaxili bitişmələr embrionun yerləşməsinə və qidalanmasına mane olur.

Antifosfolipid sindromu. Autoimmun laxtalanma pozğunluğudur; cift damarlarında mikrotromblar yaradır. Təkrarlanan itkilərin araşdırılması mümkün olan və effektiv müalicəsi olan səbəblərindən biridir.

Endokrin pozğunluqlar. Nəzarətsiz şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri, yüksək prolaktin, polikistik yumurtalıq sindromu ilə bağlı insulin rezistentliyi.

İnfeksiyalar. Xroniki endometrit (uşaqlığın daxili qişasının iltihabı) bəzi hallarda rol oynaya bilər; kəskin infeksiyalar isə adətən tək itkiyə səbəb olur, təkrarlanana deyil.

Həyat tərzi və ətraf mühit. Siqaret, alkoqol, artıq çəki, yüksək dozada kofein, bəzi kimyəvi maddələrlə peşə təması riski artırır.

İzah olunmayan hallar. Tam araşdırmadan sonra belə cütlüklərin əhəmiyyətli hissəsində konkret səbəb tapılmır. Bu, pis xəbər deyil: izah olunmayan təkrarlanan itkilərdə sonrakı hamiləliyin uğurla başa çatması ehtimalı yüksək qalır.

Araşdırma planı nədən ibarətdir

Müayinə həmişə hər iki tərəfi əhatə edir və mərhələlidir:

1. Ətraflı anamnez. Hər itkinin həftəsi, ultrasəs və histoloji nəticələri, əvvəlki hamiləliklər, xroniki xəstəliklər, ailə tarixçəsi, dərmanlar və həyat tərzi.
2. Uşaqlığın qiymətləndirilməsi. Transvaginal ultrasəs, lazım gəldikdə üçölçülü ultrasəs, sono-HSG və ya histeroskopiya – uşaqlıq boşluğunu birbaşa görməyə və arakəsmə, polip, bitişmə kimi problemləri eyni vaxtda düzəltməyə imkan verir.
3. Antifosfolipid antikorları. Lupus antikoaqulyantı, antikardiolipin və anti-beta-2-qlikoprotein antikorları; nəticə 12 həftə fasilə ilə iki dəfə təsdiqlənir.
4. Endokrin göstəricilər. TSH, prolaktin, qlükoza və ya HbA1c, lazım gəldikdə insulin.
5. Hər iki valideynin kariotipi. Xüsusən itirilmiş hamiləlikdə xromosom anomaliyası aşkarlandıqda və ya ailədə oxşar hallar olduqda.
6. Düşük materialının genetik analizi. Növbəti itki baş verərsə, embrion toxumasının xromosom analizi səbəbi birbaşa göstərə bilər.

İrsi trombofiliyaların geniş skrininqi, çoxsaylı infeksiya panelləri və immunoloji "uyğunluq" testləri bir çox beynəlxalq tövsiyələrdə rutin müayinəyə daxil edilmir, çünki nəticələri müalicə taktikasını dəyişmir.

Növbəti hamiləliyə hazırlıq

Səbəb tapıldıqda müalicə ona yönəlir: uşaqlıq arakəsməsinin histeroskopik çıxarılması, antifosfolipid sindromunda qan durulducu preparatlar, qalxanabənzər vəzin və şəkərin normallaşdırılması. Səbəb tapılmadıqda belə ciddi addımlar var: fol turşusu, sağlam çəki, siqaret və alkoqoldan tam imtina, xroniki xəstəliklərin nəzarəti. Növbəti hamiləlikdə erkən ultrasəs və tez-tez həkim görüşləri təşviş səviyyəsini azaldır və nəticələrə müsbət təsir göstərir.

Psixoloji dəstək bu yolun ayrılmaz hissəsidir; itki yaşayan cütlüyün kədəri qanunidir və onu "tez unutmağa" çağırmaq kömək etmir. Hamiləliyə hazırlıq və hamiləliyin təqibi ilə bağlı xidmətlərimiz haqqında bu bölmədə məlumat verilmişdir.

Nə zaman həkimə müraciət etməli

• İki və daha çox hamiləlik itkisi yaşamısınızsa, yaşınızdan asılı olmayaraq
• Bir itki olub, lakin siz 35 yaşdan yuxarısınızsa və ya hamiləlik 10 həftədən sonra itirilibsə
• Ailənizdə təkrarlanan düşük və ya anadangəlmə xromosom xəstəlikləri varsa
• Məlum qalxanabənzər vəz xəstəliyi, diabet və ya autoimmun xəstəliyiniz var və hamiləlik planlaşdırırsınızsa
• Növbəti hamiləlik baş tutub və siz əvvəlki itkilərdən sonra erkən nəzarət istəyirsinizsə
• İtkidən sonra uzanan qanaxma, hərarət və ya güclü ağrı varsa – dərhal

Tez-tez verilən suallar

Bir düşükdən sonra araşdırma lazımdırmı?

Adətən yox. Tək erkən itki ən çox embrionun təsadüfi xromosom anomaliyası ilə bağlıdır və təkrarlanmır. Lakin 35 yaşdan yuxarı qadınlarda, gec itkidə və ya məlum xroniki xəstəlik olduqda həkim fərdi qərar verə bilər.

Təkrarlanan itkilərdən sonra sağlam hamiləlik mümkündürmü?

Bəli. Araşdırmadan sonra bir çox cütlükdə hamiləlik uğurla başa çatır – həm səbəb tapılıb müalicə olunduqda, həm də izah olunmayan hallarda. Dəqiq proqnoz yaş, itkilərin sayı və tapılan səbəbdən asılıdır.

Növbəti hamiləliyə nə vaxt cəhd etmək olar?

Fiziki baxımdan adətən ilk normal aybaşıdan sonra cəhd mümkündür, lakin araşdırmanın tamamlanması və emosional hazırlıq daha vacibdir. Həkiminizlə birlikdə sizin üçün uyğun vaxtı müəyyən edin.